Groen Holsbeek heeft het initiatief genomen circulariteit lokaal op de kaart te zetten. Met een inspiratieavond en vervolgoverleg bracht het bestuur, inwoners en organisaties samen rond thema’s zoals herstellen, delen en hergebruik. Bestaande initiatieven zoals de Fietsbieb en repair cafés tonen dat er al sterke lokale kiemen zijn. Nieuwe werkgroepen willen deze verder uitbouwen en zichtbaarder maken. Zo wil Groen Holsbeek circulariteit stap voor stap verankeren in de gemeente.

Elke dag gebruiken we materialen die ooit ergens uit de aarde werden gehaald: hout, metalen, mineralen, …. Te vaak belanden ze na korte tijd alweer bij het afval. Circulariteit wil dat patroon doorbreken. Door spullen langer te gebruiken, te herstellen, te delen en te recycleren, halen we meer waarde uit wat er al is. Dat vermindert niet alleen afval, maar ook de uitstoot van broeikasgassen die vrijkomen bij het ontginnen, produceren en transporteren van nieuwe materialen. Tegelijk maakt het ons minder afhankelijk van grondstoffen uit het buitenland. Minder verspillen en slimmer omgaan met wat we al hebben: dat is de kracht van een circulaire economie.

Om dit thema in Holsbeek onder de aandacht te brengen heeft GROEN Holsbeek op 2 oktober in de kerk van Holsbeek-Plein een inspiratieavond Circulariteit georganiseerd met gastspreker Jan Mertens, voorzitter van Leuven Circulair. Hij nam ons mee in het verhaal van de circulaire economie en toonde hoe dit thema niet alleen ecologisch noodzakelijk is, maar ook sociaal en economisch kansen biedt – zeker op lokaal niveau.

Wat zijn de R-strategieën?

In een circulaire economie draait alles om het zo lang mogelijk behouden van waarde: van grondstoffen, materialen en producten. De zogenaamde R-strategieën (vaak voorgesteld als 6R of 9R) vormen daarbij een praktische leidraad. Ze rangschikken acties volgens hun impact: hoe hoger op de “R-ladder”, hoe groter de milieu- en klimaatwinst.

Bovenaan staan Refuse (Weigeren) en Rethink (Herdenken). Dat betekent: onnodige producten vermijden en slimmer omgaan met bezit en gebruik. Denk aan deelplatformen voor gereedschap, minder verpakkingen of multifunctioneel ontwerp.

Daarna volgen Reduce (Verminderen) en Reuse (Hergebruiken): minder materialen gebruiken en producten zo lang mogelijk in hun oorspronkelijke vorm blijven inzetten. Voorbeelden zijn herbruikbare bekers, tweedehandskledij of autodelen.

Vervolgens komen Repair (Herstellen), Refurbish (Opknappen) en Remanufacture (Herfabriceren). Hier verlengen we de levensduur van producten door ze te herstellen of onderdelen te vernieuwen. Initiatieven zoals repair cafés en de Fietsbieb passen perfect in deze logica.

Helemaal onderaan staat Recycle (Recycleren). Recyclage is belangrijk, maar kost energie en leidt vaak tot kwaliteitsverlies. Daarom is recycleren pas de laatste stap: beter voorkomen dan verwerken.

Waarom is dit zo belangrijk?

Volgens het European Environment Agency kan de circulaire economie gemiddeld tot 33% minder broeikasgasuitstoot opleveren, op basis van meer dan 130 wetenschappelijke studies(1). Dat is geen detail: de ontginning en verwerking van grondstoffen zijn wereldwijd verantwoordelijk voor bijna de helft van de klimaatimpact en meer dan 90% van het biodiversiteitsverlies.

Ook het Europese beleid zet hier sterk op in. Het Actieplan Circulaire Economie (2020)(2) maakt deel uit van de Europese Green Deal en focust onder meer op duurzame productnormen, herstelbaarheid en hergebruik. Vlaanderen sloot zich hierbij aan via Vlaanderen Circulair(3), een partnerschap van overheid, bedrijven, kennisinstellingen en middenveld dat inzet op circulaire bouw, maakindustrie, kunststoffen, water en voedsel.

Daarnaast is circulariteit ook economisch verstandig. Minder afhankelijk zijn van ingevoerde grondstoffen betekent meer veerkracht in een geopolitiek onzekere wereld. De Europese Commissie benadrukt dat een circulaire economie innovatie, lokale werkgelegenheid en nieuwe businessmodellen stimuleert.

Wat betekent dit voor Holsbeek?

Circulariteit is geen abstract Europees verhaal. Het is bij uitstek lokaal. Tijdens de opvolg brainstormavond begin december bleek hoeveel enthousiasme er leeft. Bestaande initiatieven – zoals de Fietsbieb en de Repair cafés – tonen dat Holsbeek al circulaire kiemen heeft.
Daarom zijn er drie werkgroepen opgericht:

Communicatie en delen

Er bestaat al heel wat, maar het is niet altijd zichtbaar. We willen initiatieven beter bekendmaken en nieuwe deelplatformen ondersteunen.
Herstellen
We bouwen verder op de repair cafés. Kunnen we groeien naar een vaste locatie? Meer vrijwilligers? Samenwerking met scholen?
Circulair bouwen en bouwmaterialen
De bouwsector is verantwoordelijk voor een groot deel van het materiaalverbruik. Samenwerkingen, bijvoorbeeld met de Materialenbank in Leuven, kunnen hier kansen bieden

Van initiatief naar beleid

Groen Holsbeek ondersteunt dit traject volop. Maar het doel is breder: circulariteit structureel verankeren in het gemeentelijk beleid. Denk aan circulaire criteria in aankopen, ondersteuning van deelinitiatieven, of ruimte voor herstel- en hergebruik projecten. De aanwezigheid en ondersteuning van het bestuur op het overleg biedt perspectieven.
Circulariteit is geen modewoord. Het is een noodzakelijke stap naar minder afval, minder CO₂-uitstoot, meer lokale verbondenheid en economische veerkracht. Dit mooie project kreeg op het laatste overleg de passende naam “Circulair Holsbeek”. Het project heeft nood aan denkers, doeners en herstellers. Samen maken we van Holsbeek een circulaire gemeente. Heb je zin om mee te werken? Spreek ons aan!

(1) Briefing “Assessing the climate mitigation potential of circular economy” van het Europees Milieuagentschap (https://www.eea.europa.eu/en/analysis/publications/assessing-the-climate-mitigation-potential-of-circular-economy)
(2) European Commission: Directorate-General for Communication, Circular economy action plan – For a cleaner and more competitive Europe, Publications Office of the European Union, 2020, https://data.europa.eu/doi/10.2779/05068
(3) https://www.vlaanderen-circulair.be/nl